Atölye · Karaköy
Argaç, 2016 Nisan'ında Mumhane Caddesi'nde iki tezgâhla açıldı. Bugün sekiz tezgâhımız var ve sayıyı bilerek artırmıyoruz.
Anadolu'da halı dokuma çıraklıkla öğrenilirdi: çocuk annesinin yanında oturur, iki yılda eli oturur. Şehirde yaşayan bir yetişkinin böyle bir zamanı yok. Altı hafta, bir kişinin çözgüden tezgâhtan indirmeye kadar tüm zinciri kendi elleriyle bir kez tamamlaması için gereken en kısa süre — bunu 63 grup boyunca ölçtük. Dört haftada bitirmeyi denedik, düğüm sıklığı oturmadan bitmek zorunda kalındı. Sekiz haftada ise beşinci haftadan sonra devamsızlık belirgin şekilde arttı.
Program hobiden fazlasını vadetmiyor. Kimseyi profesyonel dokumacı yapmıyor. Ama altıncı akşamın sonunda elinde kendi dokuduğun bir halı ve evinde kurulabilecek bir tezgâh oluyor; devam etmek isteyen için kapı açık kalıyor.
Yünü Uşak ve Karaman'daki iki küçük eğirme atölyesinden alıyoruz; kök boya işlemi Uşak'ta yapılıyor. Nar kabuğu, cehri, kök kızıl ve ceviz kabuğu ana renklerimiz. Sentetik boyalı iplik kullanmıyoruz — dokuduğun halının on yıl sonra da aynı tonda kalmasını istiyoruz.
Tezgâhlar İkitelli'de bir marangozda, bizim çizimimize göre kayın ağacından üretiliyor. Katlanır gövde ve gerilim vidası, dört yıl içinde üç kez revize edildi; şu anki sürüm 2024'ten beri kullanımda ve bugüne kadar hiçbiri kırılmadı.
Eğitmenler
Üç kişiyiz. Her grubun sabit bir baş eğitmeni oluyor; altı hafta boyunca değişmiyor.
Kayseri Yahyalı'da büyüdü, dokumayı anneannesinin tezgâhında sekiz yaşında öğrendi. Mimar Sinan Güzel Sanatlar'da Geleneksel Türk Sanatları okudu. On dokuz yıldır dokuyor, on yıldır öğretiyor. Gördes düğümünü sol elini kullananlara ayrı anlatan bir yöntem geliştirdi; kursun üçüncü haftası büyük ölçüde onun notlarına dayanıyor. Kendi tezgâhında hâlâ 2019'da başladığı bir Yahyalı seccadesini bitirmeye çalışıyor.
Tekstil mühendisi; sekiz yıl Denizli'de bir halı fabrikasında kalite biriminde çalıştı, 2021'de atölyeye katıldı. Birinci hafta çözgü germe dersini o veriyor — gerilim hesabı ve çözgü sayısı konusunda fabrika disiplini işe yarıyor. Uşak'taki boyahaneyle iletişimi de o yürütüyor; her yeni parti yünün ışık haslığı testini kendisi yapıyor.
Yedi yıl halı restorasyonu yaptı, İstanbul'daki iki müze koleksiyonunda onarım ekibinde bulundu. Beşinci haftanın hata onarımı dersi ve kurumsal ekip günleri onun sorumluluğunda. Sökülen düğümü yeniden atarken izin kalmaması konusunda takıntılı; katılımcıların çoğu bu dersten sonra kendi hatalarını korkmadan söker hâle geliyor.
Atölye düzeni
Küçük bir mekân olduğu için birkaç kural işleri kolaylaştırıyor.
| Konu | Uygulama |
|---|---|
| Geç kalma | İlk 20 dakika teknik gösterim olduğu için 18:45'ten sonra gelenler o haftanın hareketini aradan sonra ayrıca alıyor. |
| Tezgâh saklama | Hafta arası atölye dolabında, adına etiketli. Kurs bitiminden sonra en fazla 2 hafta daha saklanabilir. |
| Refakatçi | Ders sırasında tezgâh başına yalnızca katılımcı oturur; izleyici alınmıyor, alan yetmiyor. |
| Fotoğraf | Kendi tezgâhının fotoğrafı serbest. Grup fotoğrafı için herkesin sözlü onayı alınıyor. |
| Ulaşım | Karaköy tramvay durağına 6 dakika. Sokakta park yeri sınırlı; akşam saatlerinde Mumhane otoparkı öneriliyor. |
| Erişim | Atölye ikinci katta ve asansör yok. Merdiven kullanımı zor olan katılımcılar için zemin katta iki tezgâhlık ayrı bir alan hazırlanabiliyor; kayıt sırasında belirtin. |
Tezgâhın sabrı vardır. Bir akşamda ne kadar ilerlediğin değil, kaç akşam geldiğin önemli.Atölye duvarındaki not